سالها پیش که نفت و سایر سوختهای فسیلی مثل امروز فراوان و سهمیه بندی نبود مردم ماندستان به ناچار برای پخت و پز و گرمایش و ... از شاخ و برگ درختان استفاده می کردند .

زی یکی از بوته های بومی منطقه است که در گذشته به دلیل کیفیت خوب آتش آن از استقبال شایانی برخوردار بود .

این گیاه دارای برگهای سوزنی شکل و آبدار با ارتفاع شاخه های بسیار کم است و بیشتر در زمینهای خاکی رشد می کند.

ساقه های این گیاه محکم اما دارای ریشه افشان رو زمینی است و به راحتی کنده می شود .

ساقه های سفت و قهوه ای رنگ این گیاه برای سوخت بسیار مناسب است و مردم ماندستان از آتش این گیاه خاطرات بسیاری دارند . اکنون که فصل خیش و کشت و کار در ماندستان است ساقه و ریشه این گیاه برای افروختن آتش و نجات از سرمای دشت بسیار کارایی دارد .

خلاصه اینکه آتش زی برای نسل پیش و جوانان اکنون جا افتاده سرشار از خاطرات نوستالوزیک است و در این روز و شبها با افروختن آتش در دشت هنوز هم خاطرات جوانی را با خنده و حسرت مرور می کنند.

بارها از پدرم شنیدم در دامن کوهستان مند جنگلهای پرباری از گیاهان بومی منطقه به ویژه درخت سدر وجود داشت که در سالیان گذشته در نبود امکانات امروز، به مصارف سوخت مردم رسید و امروزه با از بین رفتن این جنگلها متاسفانه با کمترین مطالعه عرصه های عمومی ماندستان به کشت درخت مرموز کهور پاکستانی تسلیم شد تا تبعات این موضوع در سالیان آتی گریبانگیر این مردم باشد .